Tanım : Damla sulama boruları tarımsal sulama için kullanılmaktadır. Genel bir tanımlama ile damla sulama bitki gelişimi için gerekli olan suyun, belirli bir boru sistemi aracılığı ile taşınıp, yan boru (lateral) üzerine veya içine yerleştirilen ve damlatıcı olarak adlandırılan özel yapıdaki araçlarla bitki kök bölgesine damlalar şeklinde uygulanmasıdır.
Damla sulamada temel amaç; bitkinin kullandığı suyu, istenirse bitki besin maddeleri ile birlikte aşırı bir su isteği yaratmadan bitkiye vermektir.
Damla Sulama Borularının kullanımı ile su kaybı en aza indirilir.
- Boru içine belirli aralıklarla yerleştirilen labirentler suyun istenilen miktarlarda bitki köküne verilmesini sağlar.
- Ayrıca, bu yöntemle suda eritilebilen gübrelerin de su ile birlikte bitki köküne ulaştırılması sağlanır. Böylece gübre tasarrufu da sağlar.
- Klasik sulama yöntemlerinin uygulandığı tarımda, bitki suya ulaşabilmek için daha fazla kök salar; fakat bu sistemde su direkt bitki köküne verildiği için bitki fazla kök salmaz ve gücün kök yerine ürüne gitmesi sağlanır.
- Damla sulama sistemi havadaki rutubeti azalttığı için mantar gibi rutubetli ortamda yaygınlaşan hastalıkları önemli ölçüde engeller.
- Yabancı ot gelişimine imkan vermez.
- Toprağın havalanmasını sağlar.
- Su kullanma randımanını yükseltir. Klasik sulama yöntemlerine göre yüksek tasarruf sağlar.
- Sulama işçiliğini en aza indirir.
Tarımda yüksek verimlilik ve su kaynaklarının tasarruflu kullanımı her geçen gün daha fazla önem kazanmakta ve salma sulama ile tarım arazilerini sulama azalmaktadır. Fırat, bu konunun bilinciyle üreticiler için damla sulama sistemleri adı altında yassı ve yuvarlak damla sulama boruları üretmektedir.
16, 17, 20 ve 22 mm çaplarda üretilen yassı damla sulama borusu, saatte 1,6 litreden 2,2 litreye değişen miktarlarda su damlatabilmekte ve borunun et kalınlığı 6 milden 12 mile değişebilmektedir. Daha uzun mesafelerde sulama yapılabilmesi için tasarlanan yassı damla sulama borusunun et kalınlığı yuvarlak damla sulama borusuna göre daha incedir, damlatıcıları düzdür ve damlatıcı aralıkları 20 cm’den 50 cm’ye kadar değişebilmektedir.
Yuvarlak damla sulama boruları ise 16 ve 20 mm çaplarda 0,9 – 1,2 mm et kalınlığı arasında üretilmekte olup daha kısa mesafeler için tasarlanmıştır ve damlatıcıları yuvarlaktır. Kangal boyları 200 m ve 400 m’dir ve saatte 2 litreden 4 litreye kadar su damlatabilmektedirler. Fırat; mini vana, ayarlı damlatıcı, kör tapa, nipel manşon, dirsek, redüksiyon te parça gibi ek parçaları damlama borusu yanı sıra üreticilerin hizmetine sunmaktadır.
Damlama sulama sistemlerinin yanı sıra mandallı yağmurlama borusu 50 mm çaptan 160 mm’ye kadar ve redüksiyon, istavroz, te, abot, kör tapa, spring, spring vanası, uzatma borusu, hat vanası ek parçaları üretilmektedir.
Yuvarlak damlama borularına kıyasla, daha uzun mesafelerde ürün sulamasına imkan sağlayan, et kalınlığı genellikle daha ince ve damlatıcıları düz olan sulama borularıdır.
Yassı damla sulama boruları, yuvarlak damlama borularına göre daha uzun mesafelerde ürün sulamasına imkan sağlayan,et kalınlığı genellikle daha ince ve damlatıcıları düz sulama borularıdır.
Daha çok geniş ve uzun arazilerde, kurulum maliyetinin düşük olması ve debi homojenliğiavantajı sebebiyle yuvarlak tip damla sulama borularına tercih edilen yassı damlama borularının kullanımı sonyıllarda ülkemizde de yaygınlık göstermektedir. FIRAT 16-17-20 ve 22 mm çaplarda,saatte 1,6 ve 2,2 lt su damlatan, et kalınlığı 6 milden 24 mile kadar değişen ürün yelpazesi ile çiftçilerimize hizmet vermektedir.”
<
| Ø 16 mm – 6 mil – 1,6 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7810601620 | 20 | 0,15 |
| 7810601625 | 25 | 0,15 |
| 7810601630 | 30 | 0,15 |
| 7810601640 | 40 | 0,15 |
| 7810601650 | 50 | 0,15 |
| Ø 16 mm – 8 mil – 1,6 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7810801620 | 20 | 0,20 |
| 7810801625 | 25 | 0,20 |
| 7810801630 | 30 | 0,20 |
| 7810801640 | 40 | 0,20 |
| 7810801650 | 50 | 0,20 |
| Ø 16 mm – 12 mil – 1,6 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7811201620 | 20 | 0,30 |
| 7811201625 | 25 | 0,30 |
| 7811201630 | 30 | 0,30 |
| 7811201640 | 40 | 0,30 |
| 7811201650 | 50 | 0,30 |
| Ø 16 mm – 16 mil – 1,6 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7811601620 | 20 | 0,40 |
| 7811601625 | 25 | 0,40 |
| 7811601630 | 30 | 0,40 |
| 7811601640 | 40 | 0,40 |
| 7811601650 | 50 | 0,40 |
| Ø 16 mm – 24 mil – 1,6 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7812401620 | 20 | 0,60 |
| 7812401625 | 25 | 0,60 |
| 7812401630 | 30 | 0,60 |
| 7812401640 | 40 | 0,60 |
| 7812401650 | 50 | 0,60 |
| Ø 17 mm – 8 mil – 2,2 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7820801720 | 20 | 0,20 |
| 7820801725 | 25 | 0,20 |
| 7820801730 | 30 | 0,20 |
| 7820801740 | 40 | 0,20 |
| 7820801750 | 50 | 0,20 |
| Ø 20 mm – 12 mil – 2,2 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7821202020 | 20 | 0,30 |
| 7821202025 | 25 | 0,30 |
| 7821202030 | 30 | 0,30 |
| 7821202040 | 40 | 0,30 |
| 7821202050 | 50 | 0,30 |
| Ø 22 mm – 12 mil – 2,2 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7821202220 | 20 | 0,30 |
| 7821202225 | 25 | 0,30 |
| 7821202230 | 30 | 0,30 |
| 7821202240 | 40 | 0,30 |
| 7821202250 | 50 | 0,30 |
| Ø 22 mm – 16 mil – 2,2 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7821602220 | 20 | 0,40 |
| 7821602225 | 25 | 0,40 |
| 7821602230 | 30 | 0,40 |
| 7821602240 | 40 | 0,40 |
| 7821602250 | 50 | 0,40 |
| Ø 22 mm – 24 mil – 2,2 lt/h |
|---|
| STOK KODU | DAMLATICI ARALIĞI (mm) | ET KALINLIĞI (mm) |
|---|
| 7822402220 | 20 | 0,60 |
| 7822402225 | 25 | 0,60 |
| 7822402230 | 30 | 0,60 |
| 7822402240 | 40 | 0,60 |
| 7822402250 | 50 | 0,60 |
Damla Sulama Sisteminde Gübrelemede Dikkat Edilecek Hususlar:
Fazla kireçli sularda fosforlu gübreyi temel olarak doğrudan toprağa uygulamak daha uygundur.
Gübreli besin eriğini sulama sistemi tam çalışma basıncına ulaşmadan sisteme verilmelidir.
Sulama mevsimi nihayetinde sistem %0.03’lük HNO3 (Nitrik Asit) ile çalıştırılarak temizlik sağlanmalı ve sistemdeki tıkanmaları engellemek için HCL (Hidroklorik Asit) veya H2SO4 (Sülfirik Asit) kullanılmamalıdır. Sistem içinde gübrenin boşaltılıp toprağa tamamen verilmesi için sistem 10 – 15 dakika sadece su ile çalıştırılmalıdır. Damla sulamada kullanılacak gübreyi bir gün önceden eriyik haline getirerek gübre içerisindeki katkı maddelerinin çökertilmesi şarttır. Potasyum Nitratta katkı maddeleri direk çözüldüğü için bir gün önceden eritilmesine gerek yoktur.
Damlama Sulama Nasıl Yapılır?
- Damla sulama borusunu eğer varsa ambalajından çıkararak yoksa ambalaj çemberlerini kopartmadan makara veya kangal açma düzeneğine yerleştiriniz.
- Damla sulama borusu bobinleri açılırken boruların metal kısımlara sürtünmemesine-yıpranmamasına dikkat ediniz.
- Damlama Boruları serilirken kıvrılmamasına ve kırılmamasına özen gösteriniz.
- Damlama Borusu toprak üzerinde sürüklenerek serilmemelidir. Sürükleme borunun yıpranmasına ve delinmesine sebep olabilir.
- Farklı toprak yapılarında kullanılabilecek damlama borularının damlatıcı arası mesafeleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.
- Bitki üzerindeki askı tellerine asılarak çekilecek borularda boru askıları arasındaki mesafelere dikkat edilmelidir.
- Yassı tip damlama borularını, deliklerini yukarı gelecek şekilde seriniz.
- Damla sulama boruları toplanmadan önce hat sonları açılmalı ve boru içerisindeki atıklar temizlenmelidir. Boru içerisindeki karbonat yığılmaları % 0,5 – 1,0 HCl çözeltisinin borulara enjekte edilmesi ile temizlenir. Tıkanmanın giderilebilmesi için eriyiğin 5-15 dakika damlatıcılarla temas etmesi gerekir. Demir birikintileri için H2SO4 kullanılır.
- Damla Sulama Boruları içerisinde bulunan damlatıcılar yosun, kum, silt, kil, suda bulunabilecek ağır metaller, yosun kalıntıları, bakteri çamurları vb sebeplerle tıkanabilir. Bu sebeple damla sulama borularının kullanıldığı sistemlerde filtre kullanılmalıdır.
- Damla sulama borularının debi ölçülerinin belirlenmesinde, projelendirilmesinde ve boruların tarifinde basınç 1 bar olarak alınır (TS ISO 9261).
- Damlama borularının tıkanmasındaki ana sebep bir filtrasyon sisteminin olmaması veya sistem var ise de uygun çalıştırılmamasıdır.
- Sulama suyu sulanacak alanlara verilmeden önce bütün vanalar açılmalı ardından da sulama yapılacak alandaki vanalar açık kalacak şekilde diğerleri kapatılmalıdır. Damlama borularının basınçları kontrol edilmelidir. Eğer basınç yüksekse ana hat vanası kısılarak basınç ayarlanmalıdır.
- Damla Sulama Boruları düzenli olarak yıkanmalıdır.
- Gerektikçe sulama suyuna kimyasal iyileştiriciler eklenmelidir.
- Ana damlama boruları montaj önce temiz olmalıdır.
- Montaj sırasında boruların hat sonları kapalı tutulmalıdır.
- Ana borulara açılacak deliklere, damlama boruları hemen takılmalıdır.
- Montaj bittikten sonra sistem su ile temizlenmelidir.
- Gübreleme işlemi sonunda sulama sistemine en az 30 dakika daha su verilerek sistemin temizlenmesi sağlanır.
- Suda tamamen ve kolayca erimeyen gübreleri kullanmak damlatıcıların tıkanmasına sebep olabilir.
- Gübreleme işlemi sulama sistemi çalışma basıncına ulaşıldıktan sonra yapılmalıdır.
- Kalsiyum (Ca) ve magnezyum (Mg) iyonlarının yüksek konsantrasyonlarının neden olduğu sert su boru cidarlarını ve damlatıcıları kapatarak akış miktarını azaltır. Bu durumda tüm mevsim boyunca periyodik olarak HCl enjeksiyonu gerekir. Ca ve Mg konsantrasyonlarının düşük olması durumunda birkaç yılda bir HCl verilmesi önerilir.
- Tıkanmış olan damlatıcıları değiştirebilmek için nipel veya redüksiyon kullanarak boruya ek yapıp tıkanmış damlatıcıları değiştiriniz.
- Hasatta kullanılan, makine ve ekipmanlar, sandık vb ürün toplama kapları, el aletleri damlama borularına hasar verecek şekilde kullanılmamalı ve boru üzerine bırakılmamalıdır.
Damla Sulama Sisteminin Avantajları:
- Damla Sulama Borusu kullanımı ile su kaybı en aza indirilir.
- Damla Sulama Borusu içine belirli aralıklarla yerleştirilen labirentler suyun istenilen miktarlarda bitki köküne verilmesini sağlar.
- Ayrıca, bu yöntemle suda eritilebilen gübrelerin de su ile birlikte bitki köküne ulaştırılması sağlanır. Böylece gübre tasarrufu da sağlar.
- Klasik sulama yöntemlerinin uygulandığı tarımda, bitki suya ulaşabilmek için daha fazla kök salar; fakat bu sistemde su direkt bitki köküne verildiği için bitki fazla kök salmaz ve gücün kök yerine ürüne gitmesi sağlanır.
- Damlama sulama sistemleri havadaki rutubeti azalttığı için mantar gibi rutubetli ortamda yaygınlaşan hastalıkları önemli ölçüde engeller.
- Yabancı ot gelişimine imkan vermez.
- Toprağın havalanmasını sağlar.
- Su kullanma randımanını yükseltir. Klasik sulama yöntemlerine göre yüksek tasarruf sağlar.
- Sulama işçiliğini en aza indirir.
FARKLI TOPRAK VE BİTKİ KOŞULLARINDA ÖNERİLEN DAMLATICI ARALIKLARI
| Toprak Yapısı Meyve Bahçeleri Sebze ve Tarla Bitkileri | Toprak Yapısı Meyve Bahçeleri Sebze ve Tarla Bitkileri |
|---|
| Toprak Yapısı | Meyve Bahçeleri | Sebze ve Tarla Bitkileri | Toprak Yapısı | Meyve Bahçeleri | Sebze ve Tarla Bitkileri |
|---|
| Killi Bünyeli
Ağır Geçirgenlikte | 50 – 60 cm | 40 – 50 cm | Killi Bünyeli
Ağır Geçirgenlikte | 75 – 80 cm | 50 – 60 cm |
| Killi – Tın ve Tın Bünyeli
Orta Geçirgenlikte | 40 – 50 cm | 25 – 33 cm | Killi – Tın ve Tın Bünyeli
Orta Geçirgenlikte | 50 – 60 cm | 40 – 50 cm |
| Kumlu,
Kumlu-Tın Bünyeli
Hızlı Geçirgenlikte | 33 – 40 cm | 20 – 33 cm | Kumlu,
Kumlu-Tın Bünyeli
Hızlı Geçirgenlikte | 40 – 50 cm | 33 – 40 cm |
DAMLA SULAMA BORULARI UZATMA MESAFELERİ (MT)
| Boru Üzerindeki Damlatıcılar Arası Mesafe |
|---|
| Boru Tipi | Debi | 20 cm | 25 cm | 33 cm | 40 cm | 50 cm | 60 cm | 75 cm | 100 cm |
|---|
| FR-K 09 o16 Boru Çapı 16 mm
Et Kalınlığı 0,90 mm | 2 Litre / Saat | 44 mt | 51 mt | 58 mt | 40 mt | 84 mt | 97 mt | 112 mt | 135 mt |
| 4 Litre / Saat | 30 mt | 33 mt | 40 mt | 51 mt | 58 mt | 66 mt | 77 mt | 94 mt |
| Boru Üzerindeki Damlatıcılar Arası Mesafe |
|---|
| Boru Tipi | Debi | 20 cm | 25 cm | 33 cm | 40 cm | 50 cm | 60 cm | 75 cm | 100 cm |
|---|
| FR-K 10 o 20 Boru Çapı 20 mm
Et Kalınlığı 1-1,1 mm | 2 Litre / Saat | 60 mt | 72 mt | 88 mt | 102 mt | 120 mt | 135 mt | 160 mt | 195 mt |
| 4 Litre / Saat | 45 mt | 56 mt | 72 mt | 80 mt | 93 mt | 105 mt | 124 mt | 150 mt |
Hammadde :
Boru: LDPE (AYPE-alçak yoğunluk polietilen) + LLDPE (LAYPE-lineer alçak yoğunluk polietilen) + Siyah masterbatch (renklendirici) karışımı ile üretilmektedir.
Damlatıcı (dripper) :LDPE (AYPE-alçak yoğunluk polietilen) + HDPE (YYPE-yüksek yoğunluk polietilen) + Siyah (4 lt/saat) veya mavi (2 lt/saat)masterbatch (renklendirici) karışımı ile üretilmektedir.
Et Kalınlığı:
| Çap (mm) | Boru Tipi | Et Kalınlığı |
|---|
| 16 mm | Delikli | 0,9 mm veya 1,0 mm |
| 16 mm | Deliksiz (Düz) | 0,9 mm veya 1,0 mm |
| 20 mm | Delikli | Delikli 1,1 mm |
| 20 mm | Deliksiz (Düz) | 1,1 mm veya 1,2 mm veya1,35 mm |
Ambalaj Şekli:
Kangal (rulo) şeklinde sarım yapılarak belli metrajlarda üretilmektedir. Bobin metrajları aşağıdaki tabloda düzenlenmiştir. Kangallar minimum 3 noktadan ambalaj çemberi ile sarılmaktadır. Her kangal üzerine MTK (malzeme tanıtım kartı) asılmaktadır.
Boru Markalama :
Boru üzerine ilgli TSE standardı (TS ISO 9261), maksimum çalışma basıncı (1,2 bar) ve boru tipi (Ör. Ø 16 mm FRK 09 -0,9 mm et kalınlığı-20 cm –delik arası mesafesi) TSE logosu ile birlikte yazılmaktadır.
Yükleme :
Yüklemeler kamyon veya tır bazında yapılmaktadır.
Araç Tipi :
| Araç Tipi | Kangal (mt) |
|---|
| Kamyon | 243 adet |
| Tır | 459 adet |
Borularımız TS ISO 9261 standardına ve Zirai Kredilendirme Belgelerine sahiptir.
